Kończysz załadunek późnym popołudniem i zastanawiasz się, czy możesz ruszyć jeszcze na trasę? Dobę aktywności można rozciągnąć do 15 godzin najwyżej trzy razy między tygodniowymi odpoczynkami, ale tylko wtedy, gdy po niej wykorzystasz skrócony odpoczynek dzienny; nie oznacza to 15 godzin samej pracy ani jazdy.
15 godzin to maksymalna rozpiętość dnia tylko w określonych warunkach
- Trzy razy można skrócić odpoczynek dzienny do minimum 9 godzin między dwoma tygodniowymi odpoczynkami.
- 15 godzin oznacza okres od końca poprzedniego odpoczynku do rozpoczęcia kolejnego, a nie 15 godzin prowadzenia pojazdu.
- Po trzecim skróceniu następny odpoczynek dzienny musi już spełniać zwykłe wymagania, chyba że wcześniej rozpocznie się odpoczynek tygodniowy.
- Praca w porze nocnej może ograniczyć czas pracy do 10 godzin między odpoczynkami, nawet gdy rozpiętość doby wynosi 15 godzin.
15-godzinna doba jest możliwa najwyżej trzy razy między odpoczynkami tygodniowymi
Limit wynika z tego, jak długo kierowca odpoczywa w kolejnych 24 godzinach. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006 odpoczynek dzienny musi trwać co najmniej 11 godzin albo może zostać skrócony do minimum 9 godzin. W tym drugim wariancie od końca poprzedniego odpoczynku do rozpoczęcia następnego może upłynąć do 15 godzin.
Takie skrócenie jest dopuszczalne najwyżej trzy razy między dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku. Nie liczy się go od poniedziałku do niedzieli, lecz w odniesieniu do kolejnych odpoczynków tygodniowych. Po rozpoczęciu nowego odpoczynku tygodniowego zaczyna się kolejny okres rozliczania tej reguły.
15 godzin na tachografie nie oznacza 15 godzin pracy
Tu najłatwiej o błąd w planie. Piętnaście godzin to czas rozpiętości doby aktywności: od zakończenia poprzedniego odpoczynku do początku następnego. W tym przedziale mieszczą się prowadzenie, inne czynności, przerwy i ewentualne okresy dyspozycyjności, które trzeba prawidłowo rejestrować.
Odrębne ograniczenia obejmują sam czas pracy. Ustawa o czasie pracy kierowców określa normy pracy, a przy pracy w porze nocnej wprowadza limit 10 godzin pracy między kolejnymi odpoczynkami. Zatem nawet przy poprawnie zaplanowanym 15-godzinnym oknie nie każda jego minuta może być pracą. Uważam, że właśnie rozdzielenie „doby na tachografie” od „godzin pracy” najlepiej chroni przed błędnym odczytaniem grafiku.
W praktyce samo spojrzenie na godzinę rozpoczęcia i zakończenia zmiany nie wystarcza. Trzeba jeszcze sprawdzić, jakie aktywności zarejestrowano oraz czy kierowca pracował w porze nocnej.
Przykład z trzema długimi dniami pokazuje, kiedy trzeba skrócić trasę
Załóżmy, że po tygodniowym odpoczynku kierowca rozpoczyna aktywność o 6:00. Jeśli korzysta ze skróconego odpoczynku, kolejny musi rozpocząć najpóźniej o 21:00, aby zapewnić co najmniej 9 godzin przerwy przed upływem 24-godzinnego okresu.
Ten układ można zastosować najwyżej trzy razy przed kolejnym tygodniowym odpoczynkiem. Jeśli trzeci taki dzień kończy się rozpoczęciem odpoczynku o 21:00, następnego dnia nie można automatycznie zaplanować kolejnego 15-godzinnego okna. Przy odpoczynku 11-godzinnym aktywność trzeba zakończyć tak, by odpoczynek rozpoczął się najpóźniej po 13 godzinach od poprzedniego odpoczynku.
Odpoczynek tygodniowy może zakończyć serię skróceń, więc plan trasy należy oceniać względem rzeczywistych granic tych odpoczynków, a nie samego kalendarzowego tygodnia.
Najczęstsze pomyłki wynikają z mylenia odpoczynku z przerwą
Dziewięć godzin przerwy w prowadzeniu nie zawsze oznacza prawidłowy odpoczynek dzienny. Odpoczynek musi być okresem, w którym kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem; sama przerwa w pracy lub dyspozycyjność nie zastępuje odpoczynku. Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w Opolu wyjaśnia, że odpoczynek dzienny musi przypadać w wymaganym 24-godzinnym okresie, a skrócony odpoczynek trwa co najmniej 9, lecz krócej niż 11 godzin.
Przy planowaniu sprawdź, który z poniższych przypadków dotyczy Twojej trasy:
| Sytuacja | Możliwa przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Aktywność trwa 15 godzin, po niej zaplanowano 9 godzin odpoczynku | Może to być skrócony odpoczynek dzienny, jeśli nie wykorzystano już trzech skróceń w danym okresie | Policz skrócone odpoczynki od poprzedniego tygodniowego odpoczynku i sprawdź zapis aktywności |
| Po 15-godzinnym oknie zaplanowano 8 godzin odpoczynku | Odpoczynek jest krótszy niż wymagane minimum dla skróconego odpoczynku | Przedłuż odpoczynek do wymaganego minimum, zanim rozpoczniesz kolejną aktywność |
| To już czwarte skrócenie przed tygodniowym odpoczynkiem | Limit trzech skróconych odpoczynków został wyczerpany | Zakończ aktywność wcześniej albo zaplanuj odpoczynek tygodniowy |
| W rozpiętości dnia występuje praca w porze nocnej | Limit czasu pracy może być krótszy niż 15 godzin | Oddziel czas pracy od samej rozpiętości odpoczynku i sprawdź ograniczenie nocne |
Przerwa po określonym czasie jazdy służy odpoczynkowi od prowadzenia, ale nie należy jej utożsamiać z odpoczynkiem dziennym. Podobnie sam tryb „łóżka” w tachografie nie zmienia okresu dyspozycyjności w odpoczynek, jeśli kierowca nie może swobodnie dysponować swoim czasem.
Przed potwierdzeniem 15 godzin sprawdź trzy zapisy
Najpierw ustal koniec poprzedniego odpoczynku, potem sprawdź, kiedy zaczyna się kolejny i czy trwa wymagane minimum. Na końcu policz skrócone odpoczynki od poprzedniego odpoczynku tygodniowego oraz zweryfikuj, czy ograniczenie pracy nocnej nie skraca dostępnego czasu pracy.
Jeśli w ewidencji jest rozbieżność między aktywnością na tachografie a rozliczeniem czasu pracy, zachowaj wydruk lub dane z urządzenia i przekaż je osobie rozliczającej przewóz. Nie traktuj 15-godzinnego okna jako zgody na 15 godzin pracy; tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Przy wątpliwościach dotyczących konkretnego harmonogramu skonsultuj go z osobą zajmującą się rozliczaniem czasu pracy kierowców.