Planujesz przewóz z Polski do kraju poza Unią Europejską i ustalasz, które zasady dotyczą czasu jazdy kierowcy? AETR to umowa regulująca pracę załóg w międzynarodowym transporcie drogowym, choć nie każdy zagraniczny kurs podlega właśnie jej przepisom.
AETR określa zasady jazdy, przerw i odpoczynku na wybranych trasach międzynarodowych
- Pełna nazwa: Europejska umowa dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe.
- Zakres: reguluje czas prowadzenia pojazdu, przerwy, odpoczynki oraz ich rejestrowanie.
- Trasa wewnątrz UE, Szwajcarii lub EOG: zasadniczo stosuje się rozporządzenie (WE) nr 561/2006.
- Trasa wykraczająca poza te obszary: dla pojazdu zarejestrowanego w UE lub państwie-stronie AETR umowa obejmuje całą trasę.

AETR dotyczy czasu pracy załóg, a nie samego przewozu towaru
Wyobraź sobie ciężarówkę z ładunkiem jadącą przez kilka granic. Gdy pojawia się skrót AETR, chodzi o zasady, które ograniczają czas prowadzenia i określają przerwy oraz odpoczynek kierowcy. Pełna nazwa umowy brzmi po angielsku European Agreement concerning the Work of Crews of Vehicles Engaged in International Road Transport.
Umowa obejmuje też rejestrowanie aktywności za pomocą tachografu. Nie określa natomiast, jak przewozić towary niebezpieczne ani w jakiej temperaturze wieźć żywność. Uważam, że najłatwiej zapamiętać ten skrót przez trzy sprawy: jazdę, przerwy i odpoczynek.
O właściwym reżimie decyduje przebieg trasy, nie samo słowo „międzynarodowy”
Kurs zagraniczny nie oznacza automatycznie stosowania AETR. Zgodnie z art. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 przewozy odbywające się wyłącznie w UE oraz między UE, Szwajcarią i państwami Europejskiego Obszaru Gospodarczego podlegają unijnemu rozporządzeniu. Jeśli trasa przebiega częściowo poza tym obszarem, AETR stosuje się zamiast niego w określonych przypadkach.
Dla pojazdu zarejestrowanego w UE albo państwie-stronie AETR umowa obejmuje całą trasę. Przy pojeździe zarejestrowanym w państwie trzecim, które nie jest stroną umowy, AETR odnosi się tylko do części trasy na terytorium UE lub państw-stron. Taką granicę stosowania wyznacza art. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
| Sytuacja | Reguła, która zwykle ma zastosowanie | Co sprawdzić przed kursem |
|---|---|---|
| Polska–Francja, pojazd objęty przepisami o czasie jazdy | Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 | Czy przewóz mieści się w zakresie unijnych przepisów i nie zachodzi wyłączenie. |
| Polska–Ukraina, pojazd zarejestrowany w Polsce | AETR na całej trasie | Trasę, rejestrację pojazdu i zapisy tachografu. |
| Przejazd międzynarodowy pojazdem z państwa spoza AETR | AETR na odcinku w UE lub państwie-stronie umowy | Kraj rejestracji oraz granice odcinka objętego umową. |
Wynika z tego prosta zasada: jeśli przewóz wykracza poza UE, Szwajcarię i EOG, sprawdź AETR oraz kraj rejestracji pojazdu. Jeśli cały kurs mieści się w wymienionych obszarach, sam fakt przekroczenia granicy nie przesądza o stosowaniu AETR.
Przed wyjazdem sprawdź trzy rzeczy, które rozstrzygają o AETR
Najłatwiej pomylić przepisy, gdy trasę opisuje się skrótem „przewóz międzynarodowy”. Zamiast tego rozpatrz ją od początku do końca i ustal, przez jakie państwa prowadzi oraz gdzie zarejestrowano pojazd.
- Wyznacz wszystkie kraje na trasie. Sprawdź, czy przejazd pozostaje w UE, Szwajcarii i EOG, czy wykracza poza ten obszar.
- Ustal kraj rejestracji pojazdu. Ma znaczenie, gdy trasa obejmuje państwo spoza obszaru stosowania rozporządzenia UE.
- Zweryfikuj zakres umowy i ewentualne wyłączenia. Sama mapa nie wystarczy, jeśli pojazd lub przewóz może podlegać wyjątkom.
Przykład: polski pojazd ciężarowy jedzie z Polski do Ukrainy. Ponieważ kurs obejmuje państwo poza obszarem wskazanym w rozporządzeniu UE, AETR obejmuje trasę w całości, a nie dopiero od granicy z Ukrainą. Dla porównania, na kursie z Polski do Francji stosuje się unijne rozporządzenie.
Limity jazdy i przerwy pokazują, jak AETR działa w trasie
Załóżmy, że kierowca prowadzi pojazd objęty umową. Po okresie jazdy nieprzekraczającym 4 godzin i 30 minut musi zrobić co najmniej 45 minut przerwy, chyba że zaczyna odpoczynek. Przerwę można podzielić na dwa odcinki: najpierw co najmniej 15 minut, potem co najmniej 30 minut, w tej kolejności.
Dobowy czas prowadzenia wynosi zasadniczo do 9 godzin, z możliwością wydłużenia do 10 godzin najwyżej dwa razy w tygodniu. Limit to także 56 godzin w tygodniu oraz 90 godzin w dwóch kolejnych tygodniach łącznie. Te wartości pomagają ocenić plan kursu, ale nie zastępują sprawdzenia całego grafiku odpoczynków i zapisów tachografu.
Reguły przerw i odpoczynków opisują odpowiednie artykuły AETR. Ich tekst, wraz z informacją o zmianach umowy, udostępnia Europejska Komisja Gospodarcza ONZ. Przy planowaniu przejazdu nie zakładaj, że każde oczekiwanie przy załadunku można zaliczyć jako przerwę: znaczenie ma to, czy kierowca rzeczywiście nie wykonuje innej pracy.
AETR łatwo odróżnić od ADR, ATP i TIR
Podobne skróty na dokumentach przewozowych potrafią skierować uwagę na niewłaściwy zestaw przepisów. AETR dotyczy pracy załogi pojazdu, a pozostałe skróty odnoszą się do innych elementów transportu.
- AETR reguluje czas jazdy, przerwy, odpoczynek i rejestrowanie aktywności kierowcy.
- ADR dotyczy międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych.
- ATP odnosi się do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych i wymagań dotyczących warunków transportu.
- TIR wiąże się z międzynarodowym tranzytem celnym towarów.
Jeden kurs może podlegać kilku zestawom wymagań naraz: przewóz żywności w chłodni może wymagać uwzględnienia ATP, a czas prowadzenia kierowcy nadal podlega właściwym przepisom o jeździe i odpoczynku. Gdy pytanie dotyczy grafiku kierowcy, AETR jest właściwym tropem dopiero po ustaleniu przebiegu trasy i rejestracji pojazdu.
Przy planowaniu kursu zacznij od mapy i rejestracji pojazdu
Najważniejszy wniosek jest prosty: AETR to umowa o pracy załóg w międzynarodowym transporcie drogowym, ale jej zastosowanie zależy od trasy i kraju rejestracji pojazdu. Na kursie Polska–Ukraina polski pojazd stosuje AETR na całej trasie; na kursie Polska–Francja właściwym reżimem jest rozporządzenie UE.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Przy nietypowej trasie, wyjątkach od zakresu przepisów lub rozbieżności w dokumentacji skonsultuj plan przewozu z prawnikiem albo specjalistą od transportu drogowego, zanim pojazd ruszy w trasę.